در 1316 به همراهى ميرزا عبد الوهاب خان نظام الملك كه والى فارس شده بود به فارس رفت و در 1325 در سفر قفقاز او را با اتابك كه شباهتى به وى داشت عوضى گرفتند و به سوى او تير انداختند كه چندان صدمه نديد و معالجه شد . وى مدت هشت سال در اروپا تحصيل كرد و پس از آمدن به ايران هم يكى دو سفر ديگر به اروپا رفت . من‌جمله در 1299 كه در ربيع الاول 1300 بازگشت و از روز يكشنبه 13 محرم 1302 احتساب طهران را به او دادند . دبير الملك ، ميرزا محمد حسين ( ص 45 - ص 22 چاپ اول ) عموزاده قائم مقام متولد 1225 در سفر ارزنة الروم امير كبير منشى مخصوص او بود و « جغرافياى جهان‌نماى جديد » را كه به دستور امير از تأليف چند كتاب به فارسى ترجمه كرد به خط و انشاى وى نوشته شده است . در 1273 احكام نويس نظام بود و به يك ثوب جبهء ترمهء كشميرى و يك قطعه نشان اول سرتيپى با حمايل آن سرافراز گرديد . در 1276 عضو شوراى دولتى گرديد . در 1283 مقامهاى ذيل به او داده شد : وزير رسايل ، امور حكومتى طهران و خالصجات ، ادارهء حكومتى كرمان و عراق و در جزين ، پستخانه‌هاى راه آذربايجان ، در 1284 امور بلوك‌خوار هم به اين مشاغل ضميمه شد . در ذى حجهء 1285 به نيابت توليت آستان قدس رضوى منصوب شد . در 1288 علاوه بر عضويت دار الشوراى كبرى براى بار دوم به وزارت رسائل منصوب گشت . در محرم 1290 وزارت داخله نيز به آن اضافه شد در همين سال به حكومت عراق روانه شد . در اوايل سال 1297 هجرى قمرى در هفتاد و دو سالگى در طهران درگذشت . « خربزهء دبيرى » اطراف طهران به نام اوست كه در موقع تصدى خالصجات آن را به عمل آورده و متداول ساخته است . محمد رضا ميرزا ( ص 46 - ص 22 چاپ اول ) پسر سيزدهم فتحعلى شاه قاجار و متخلص به « افسر » در سال 1211 هجرى قمرى متولد شد . در سال 1234 حاكم گيلان شد و چون صوفى مسلك بود عده‌اى از دراويش دور او را گرفته بودند . شاه از اين معنى متوهم شده محمد رضا ميرزا و اطرافيانش را احضار و مرشد دراويش وقت حاج محمد جعفر كبودرآهنگى را دو هزار تومان مصادره